خانه / مقالات

مقالات

دریغ فردوسی / علیرضا قیامتی

دریغ فردوسی / علیرضا قیامتی

  دریغ فردوسی دکتر علیرضا قیامتی ـ موسسه فرهنگی ، هنری خردسرای فردوسی چکیده: شاهنامه در درازنای تاریخ نقشی بی‌بدیل برای حفظ کیان ملی و جلوگیری از یورش‌های بیگانگان داشته هرگاه غرور میهنی آسیب دیده و ارجمندی، آزادگی و دادگری دست‌مایه‌ی بیگانگان شده این شاهنامه بوده که پناهگاه ملی ایرانیان بوده است. آن انگیزه جان‌بخشی که جان فردوسی را با ... ادامه مطلب »

شاهنامه تبلور نیاز اجتماعی و سیاسی عصر سامانیان

شاهنامه تبلور نیاز اجتماعی و سیاسی عصر سامانیان

‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌سارا اخروی – دانشجوی دکترای تاریخ ایران باستان، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران جواد هروی – استادیارگروه تاریخ واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران چکیده: ‌شاهنامه میراث فاخر شعر و تاریخ نگاری ایرانی است که می‌توان آن را، بازنویسی منظوم تاریخِ پیشینیان دانست. این اثر سترگ بیش از هر چیز، مشتمل ... ادامه مطلب »

نقدی بر کتاب «خداینامگ»؛ نوشته یاکوهامین آنتیلا         

نقدی بر کتاب «خداینامگ»؛ نوشته یاکوهامین آنتیلا

                                                                               نقدی بر کتاب «خداینامگ»؛ نوشته یاکوهامین آنتیلا         نوشته سمیه ارشادی «کتاب خداینامگ؛ شاهنامه فارسی میانه» عنوان کتابی است که به قلم یاکوهامین آنتیلا و با ترجمه مهناز بابایی به تازگی از سوی انتشارات مروارید در ۳۲۱ صفحه به چاپ رسیده است. این کتاب همان­گونه که نویسنده آن در مقدمه بیان نموده، در هفت فصل ... ادامه مطلب »

رستم در روایات سُغدی / بدرالزمان قریب

رستم در روایات سُغدی / بدرالزمان قریب

داستان رستم به زبان سُغدی که ریشه اسطوره‌ای دارد و به احتمال قوی مربوط به اساطیر اقوام ایرانی شرقی است، اگر چه جزء مجموعه متون سغدی بودایی که در چین پیدا شده می‌باشد، از نظر محتوا ارتباط با متون بودایی ندارد. داستانی کاملاً مستقل است و از هیچ ‌یک از دیدگاههای فلسفی بودا متأثر نیست. برای مقدمه بد نیست عرض ... ادامه مطلب »

خاستگاه نام گذاری دژ اهریمنی بهمن در شاهنامه / آرش اکبری مفاخر

خاستگاه نام گذاری دژ اهریمنی بهمن در شاهنامه / آرش اکبری مفاخر

  آرش اکبری مفاخر دانشکاه فردوسی مشهد قطب علمی فردوسی شناسی خاستگاه نام گذاری دژ اهریمنی بهمن در شاهنامه هدیه به استاد فرزانه جناب آقای دکتر جلال خالقی مطلق چکیده این مقاله به بررسی این پرسش می پردازد: چرا نام دژی که ساکنان آن از تبار اهریمن، دیوان و جادوانند و به اهریمن پرستی می پردازند، به نام امشاسپند بهمن ... ادامه مطلب »

بیت های زن ستیزانه در شاهنامه / ابوالفضل خطیبی

بیت های زن ستیزانه در شاهنامه / ابوالفضل خطیبی

تئودور نولدکه درباره مقام زن در شاهنامه می‏ نویسد: در شاهنامه زنان نقش فعالی ایفا نمی ‌کنند؛ تنها زمانی ظاهر می ‌شوند که هوس یا عشقی در میان باشد. اما این نظر چندان دقیق به نظر نمی ‌رسد. درست است که به لحاظ کمّی حجم بسیار کمتری از شاهنامه به زنان ـ در مقایسه با مردان ـ اختصاص یافته، ولی ... ادامه مطلب »

مردم کدام فردوسی و شاهنامه را می پسندیدند؟ (بررسی تلقیات عامیانه درباره فردوسی و شاهنامه) / سجاد آیدنلو

مردم کدام فردوسی و شاهنامه را می پسندیدند؟ (بررسی تلقیات عامیانه درباره فردوسی و شاهنامه) / سجاد آیدنلو

منتشر شده در متن نامه ادب فارسی، دوره ۱، شماره ۴، زمستان ۱۳۸۸ چکیده منظور از تلقّیات عامیانه درباره فردوسی و شاهنامه، روایات، باورها و دانسته های عامّه مردم ایران – به غیر از طبقه اهل قلم و فرهیختگان- است که هم خاستگاه و شیوه حفظ و انتقال آنها شفاهی بوده و هم برخلاف آگاهی ها و خواسته های دسته ... ادامه مطلب »

روایت گورانی مرگ درخت شاه جمشید / آرش اکبری مفاخر

روایت گورانی مرگ درخت شاه جمشید / آرش اکبری مفاخر

چکیده جمشید یکی از پادشاهان ایرانی است که مرگ ویژه­ ای دارد. او همانند یک درخت از سر تا پا اره و پیکرش به دونیم می­شود. مرگ جمشید با اره بیانگر ویژگی درختی پیکر اوست که باعث شده تا او با عنوان­ هایی همچون درخت شاه­ جمشید و بهشتی­ شاخ مورد خطاب قرارگیرد. تقریبا بیشتر گزارش­های مربوط به مرگ جمشید ... ادامه مطلب »

فردوسی و شاهنامه در منظومه‌های پهلوانی، دینی و تاریخیِ پس از او(ذیلی بر سرچشمه‌های فردوسی شناسی) / سجاد آیدنلو

فردوسی و شاهنامه در منظومه‌های پهلوانی، دینی و تاریخیِ پس از او(ذیلی بر سرچشمه‌های فردوسی شناسی) / سجاد آیدنلو

منبع : پژوهشنامه زبان و ادب فارسی، دوره ۲، شماره ۴، زمستان ۱۳۸۷ چکیده منظومه‌هایی که پس از شاهنامه و غالباً به پیروی از آن، در زمینه های پهلوانی، دینی و تاریخی به نظم درآمده‌‌‌اند، از مآخذِی هستند که کمتر مورد توجّه فردوسی شناسان است. حال آنکه سَرایندگانِ بیشترِ این آثار افزون بر تأثّرات فراوان زبانی، ادبی و اندیشگی از ... ادامه مطلب »

تهمینه یا تهمیمه / ابوالفضل خطیبی

تهمینه یا تهمیمه / ابوالفضل خطیبی

تهمینه/ تهمیمه دختر پادشاه سمنگان بود که نیمه شب به بالین مهمانِِ پدرش رستم آمد و خود را بر او عرضه کرد و از پیوند آنان سهراب زاده شد. نام تهمینه در دو بیت زیر از داستان رستم و سهراب آمده است: یکی آنجا که خودش را به رستم معرفی می‌کند: چنین داد پاسخ که تهمینه‌ام / تو گویی که ... ادامه مطلب »