خانه / مقالات

مقالات

چرا در شاهنامه از پادشاهان ماد و هخامنشى ذکرى نیست؟ / احسان یارشاطر

چرا در شاهنامه از پادشاهان ماد و هخامنشى ذکرى نیست؟ / احسان یارشاطر

ایران نامگ، سال سوم ، شماره ۲، زمستان ۱۳۶۳ ”تاریخ ملى“ ایران به صورتى که در شاهنامه و تواریخ اسلامى مثل طبرى و ثعالبى دیده مى‏ شود، از تاریخ پادشاهان ماد و هخامنشى خالى است. اصولاً از تاریخ مغرب و جنوب ایران پیش از دورۀ ساسانى، در تاریخ ملى ایران اثرى پیدا نیست. منظور از ”تاریخ ملى“ در این مقاله ... ادامه مطلب »

شادی یکی از اصلهای هویت ایرانی در شاهنامه /  دکتر منصور رستگار فسائی

آرمان زندگى شادى و خوشبختى است که با کوشش این جهانى و کمال معنوى به دست مى آید. براى شادى باید کوشید تا برابر قانون داد و راستى، میان تن و روان و فرد و جامعه هماهنگى به وجود آید. فرهنگ ایرانى، فرهنگ شادى است و به قول فخر الدین اسعد گرگانى: به شادى دار دل را تا توانى که ... ادامه مطلب »

فردوسی و معاصرانش/ منصور رستگار فسائی

فردوسی و معاصرانش/ منصور رستگار فسائی

بیش از یک هزاره از آفرینش شاهنامه به وسیله شاعر جاودانه ایران، فردوسی می گذرد. مردی که از یک سو گنجینه ای از رهاورد های ارزنده، ولی ازیادرفته نیاکان ما را از لابلای قرون و اعصار برآورد و به مردم خویش هدیه داد و از سویی دیگر فرهنگ گذشته پرفراز و نشیب ملت خویش را به عنوان وسیل های تردیدناپذیر، ... ادامه مطلب »

اسطورۀ کیخسرو در شاهنامه/ ابوالقاسم اسماعیل‌پور

اسطورۀ کیخسرو در شاهنامه/ ابوالقاسم اسماعیل‌پور

داستان‌های شاهنامه در طول روزگاران متمادی تحول یافته و دگرگون شده‌اند. «مطالب اوستایی، چه آنها که در اوستای موجود دیده می‌شوند و چه آنها که از دست رفته و تنها ذکری از آنها در دینکرد بازمانده، فقط از شاهان پیشدادی و کیانی سخن می‌گویند، آن هم تا عصر گشتاسب. مقدمه: داستان‌های شاهنامه در طول روزگاران متمادی تحول یافته و دگرگون ... ادامه مطلب »

«سرپرستی» و «فرزندخواندگی» در شاهنامه فردوسی / سمیه ارشادی – احمد ذاکری

«سرپرستی» و «فرزندخواندگی» یک رابطه حقوقی با ویژگی­ها و شرایطی خاص است که با توجه به سابقه تاریخی و نگرش ویژه به آن در ایران باستان، نمونه­های گوناگونی از آن در شاهنامه دیده می­شود

«سرپرستی» و «فرزندخواندگی» در شاهنامه فردوسی با استناد بر کنوانسیون حقوق کودک (۱۹۸۹) پژوهشنامه ادب حماسی، سال سیزدهم، شماره دوم، پاییز و زمستان ۹۶ چکیده «سرپرستی» و «فرزندخواندگی» یک رابطه حقوقی با ویژگی­ ها و شرایطی خاص است که با توجه به سابقه تاریخی و نگرش ویژه به آن در ایران باستان، نمونه­ های گوناگونی از آن در شاهنامه دیده ... ادامه مطلب »

برداشتی تازه از مصرع «نه کس، دست را سُوی رُسته پَسود» / سمیه ارشادی

برداشتی تازه از مصرع «نه کس، دست را سُوی رُسته پَسود» / سمیه ارشادی

چکیده «نه کس، دست را سُوی رُسته پَسود» از جمله اشارات کوتاه، اما بسیار مهم و دقیق شاهنامه، پیرامون نظام مالیاتی و قواعد و قوانین مربوط به آن در دوران پیش از قباد و پسرش انوشیروان است. موضوع این مصرع اشاره دارد به داستانی که در برخی منابع با اندک تفاوت­ هایی آمده و مضمون آن یکی از اشکالات مهم ... ادامه مطلب »

چو ‌زن ‌شاه‌ شد‌، کارها‌ گشت‌ خام! / سمیه ارشادی

چو ‌زن ‌شاه‌ شد‌، کارها‌ گشت‌ خام! / سمیه ارشادی

پژوهش و نگارش: سمیه ارشادی یکی دختری بود بوران به نام چو زن شاه شد، کارها گشت خام                                                                                                 (ج۴، پادشاهی بوران­دخت، ۱۰۷۵: ۱) دو اشاره متضادِ «سستیِ امور کشور در پیِ پادشاهی زنان» و سپس بیان «خدمات بی­ شمار بوران­دخت» در مدت اندک پادشاهی ­اش، به گزارش شاهنامه و منابع دیگر، چنین نشان ­می­دهد که این مضمون بیش از ... ادامه مطلب »

دریغ فردوسی / علیرضا قیامتی

دریغ فردوسی / علیرضا قیامتی

  دریغ فردوسی دکتر علیرضا قیامتی ـ موسسه فرهنگی ، هنری خردسرای فردوسی چکیده: شاهنامه در درازنای تاریخ نقشی بی‌بدیل برای حفظ کیان ملی و جلوگیری از یورش‌های بیگانگان داشته هرگاه غرور میهنی آسیب دیده و ارجمندی، آزادگی و دادگری دست‌مایه‌ی بیگانگان شده این شاهنامه بوده که پناهگاه ملی ایرانیان بوده است. آن انگیزه جان‌بخشی که جان فردوسی را با ... ادامه مطلب »

شاهنامه تبلور نیاز اجتماعی و سیاسی عصر سامانیان

شاهنامه تبلور نیاز اجتماعی و سیاسی عصر سامانیان

‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌ ‌شاهنامه میراث فاخر شعر و تاریخ نگاری ایرانی است که می‌توان آن را، بازنویسی منظوم تاریخِ پیشینیان دانست. این اثر سترگ بیش از هر چیز، مشتمل بر روایات ملی تاریخ ایران و مبتنی بر روایات اساطیری و تاریخی ایرانیان است که از زمان‌های باستان گردآوری و در دوران سامانیان تنظیم یافته است. سارا اخروی – دانشجوی دکترای تاریخ ایران ... ادامه مطلب »

نقدی بر کتاب «خداینامگ»؛ نوشته یاکوهامین آنتیلا         

نقدی بر کتاب «خداینامگ»؛ نوشته یاکوهامین آنتیلا

                                                                               نقدی بر کتاب «خداینامگ»؛ نوشته یاکوهامین آنتیلا         نوشته سمیه ارشادی «کتاب خداینامگ؛ شاهنامه فارسی میانه» عنوان کتابی است که به قلم یاکوهامین آنتیلا و با ترجمه مهناز بابایی به تازگی از سوی انتشارات مروارید در ۳۲۱ صفحه به چاپ رسیده است. این کتاب همان­گونه که نویسنده آن در مقدمه بیان نموده، در هفت فصل ... ادامه مطلب »