آخرین اخبار

مقالات

اگر شاهنامه نمی بود / محمد علی اسلامی ندوشن

اگر شاهنامه نمی‌بود…. محمّد علی اسلامی ندوشن ( برای ارج نامه‌ی دکتر جلال خالقی مطلق ) چکیده با پدید آمدن شاهنامه پشت ایران محکم شد و این اطمینان حاصل گشت که شخصیّت ملّی ایران تسخیر ناپذیر خواهد ماند چنان‌که ترک آمد، مغول آمد ولی ایران، ایران ماند و فردوسی مردی نمونه، نماد مقاومت، مظلومیبت، آزادگی، خروشندگی و کامروا در ناکامی ... ادامه مطلب »

سوگنامه رستم و سهراب /مرتضی ثاقب‌فر

                                               که آواره و بدنشان رستم است که از روز شادیش بهره غم است همه جای جنگست میدان اوی بیابان و کوهست بستان اوی همه جنگ با شیر و نر اژدهاست کجا اژدها از کفش نارهاست می و جام و بویا گل و میگسار نکردست بخشش ورا کردگار. «اندوه رستم در خوان چهارم سفر مازندران» سهراب و افسانه‌ی او در ... ادامه مطلب »

هنر نزد ایرانیان است و بس؟ ( ابوالفضل خطیبی )

بیت زیر از شاهنامه بسیار پرآوازه و بر سر زبان‌هاست: هنر نزد ایرانیان است و بس / ندارند شیر ژیان را به کس بسیاری با استناد به همین بیت، فردوسی را نژادپرست می دانند که هنر را فقط نزد ایرانیان می بیند نه نزد نژادهای دیگر. نخست باید دید بیت یادشده در چه بافتی سروده شده است: بهرام گور، پادشاه ... ادامه مطلب »

تحلیل کهن الگویی داستان رستم و اسفندیار / سید مجتبی میرمیران، انوش مرادی

نویسندگان دکتر سید مجتبی میرمیران (۱) انوش مرادی (۲) (۱)استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گیلان (۲)مربی پژوهشی پژوهشکده گیلان شناسی و دانشجوی دکتری تاریخ دانشگاه پیام نور _ چاپ شده در فصلنامه مطالعات داستانی چکیده یکی از رویکردهای مهم نقد و بررسی آثار ادبی، نقد کهن ‏الگویی یا اسطوره‏ شناختی است که آن خود یکی از متفرعات نقد ... ادامه مطلب »

خورَد گاو نادان ز پهلوی خویش

سعید حمیدیان در اپیزود دل‌انگیزی‌ در درون‌ داستان‌ رستم‌ و سهراب‌، گردآفرید، دختر دلاور دلارای‌ ایرانی‌، آنگاه‌ که‌ در نبرد با سهراب‌ فرو می‌مانَد و موی‌ و چهره‌ دلبندش‌ برون‌ می‌افتد جوان‌ یکتادل‌ و خوشباور را به‌ نیرنگ‌ زنانه‌ دست‌ به‌ سر می‌کند و از بالای‌ دژ تسخَرزنان‌ می‌گوید: نباشی‌ بس‌ ایمن‌ به‌ بازوی‌ خویش‌ خورد گاو نادان‌ ز پهلوی‌ ... ادامه مطلب »

مازندران حماسه فردوسی کجاست؟

ابراهیم نجاری مدرس دانشگاه فرهنگیان نوشهر پس از تحقیقات مفصل محققان درباره ی مازندران حماسه فردوسی، بحث در این باره گویا زائد به نظر می رسد. اما در این مقاله سعی بر این شده است به مازندران از دیدگاهی دیگر نگریسته شود. نکته مهم این که برای تعیین و تشخیص مرزها در حماسه بیشتر باید به مقوله های فرهنگی توجه ... ادامه مطلب »

بدفهمی قدیمی از بدخویی دقیقی

ابوالفضل خطیبی به گفتۀ فردوسی در دیباچۀ شاهنامه، نخستین بار دقیقیِ جوان، سرایش شاهنامۀ ابومنصوری را آغاز کرد، ولی جوانیِ او را «خوی بد» یار بود و «بدان خوی بد جان شیرین بداد» و بدین سان، نامۀ خسروان ناگفته ماند. سپس بیت زیر را می‌آورد: یکایک ازو بخت برگشته شد / به دست یکی بنده بر کشته شد[1] منابع پس ... ادامه مطلب »

بن بست کيخسرو و فساد قدرت سياسی

نويسنده : مرتضي ثاقب فر  در پس ماجرای کناره گيری کيخسرو از سلطنت و در واقع خودکشی او، يک نظريه سياسی عميق نهفته است. انکار نمی کنم که در اين کار او رنگی از يک نوع فلسفه سياسی وجود دارد، اما هر فلسفه ای نيز دلا يل ويژه خود را دارد که بايد روشن شود. اين مساله کوچکی نيست که ... ادامه مطلب »

ارزش والای شاهنامه

دکتر محمد امین ریاحی اشاره: مرحوم استاد دکتر ریاحی اهمیت ویژه‌ای برای شاهنامه قائل بود و چند اثر در این موضوع دارد که یکی از آنها کتاب «سرچشمه‌های فردوسی‌شناسی» است (چاپ مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی) و این نوشتار برگرفته از آن است. شاهنامه تجلی روح ملی ایران است؛ اما نباید تصور کرد که همه ارزش و اهمیت شاهنامه تنها ... ادامه مطلب »

یکی دخمه کردش ز سُمّ ِ ستور محمدرضا شفیعی کدکنی

شکاریم یکسر همه پیش مرگ سری زیر تاج و سری زیر ترگ (رستم و سهراب، بی 924) در نگاه نخستین چنین به نظر می‌رسد که مصراع «یکی دخمه کردش ز سُمّ ستور» از آ‌ن مفاهیمی بوده است که در اصل پهلوی داستان وجود داشته و فردوسی نخواسته است در آن تغییری ایجاد کند و برای خودش هم نوعی پرسش بوده ... ادامه مطلب »