مقالات

چو فردا برآید بلند آفتاب: دربارۀ دو بیت معروفِ منسوب به فردوسی / ابوالفضل خطیبی

ابوالفضل خطیبی

در داستان کین سیاوخش، پس از آنکه رستم خبر کشته شدن سیاوخش را در نیمروز (سیستان) می‌شنود، از هوش می‌رود و پس از یک هفته سوگواری با سپاهی راهیِ دربار کیکاوس می‌شود و سوگند می‌خورد که کین شاهزادۀ جوان را بخواهد: به دادار دارنده سوگند خورد / که هرگز تنم بی‌سِلیح نبرد، نباشد، نه رخ را بشویم ز خاک / ... ادامه مطلب »

رستم و نیزه‌دارانش/ آرش اکبری مفاخر

رستم

نیزه‌داری از آموزه‌ها و مضامین مهم در اساطیر و حماسه‌های ایرانی است. گرشاسپ، سام و نریمان هریک نیزه‌دارِ ویژۀ خود را دارند (نک: دنبالۀ مقاله). گمان بر این است که رستم نیز باید نیزه‌داری شناخته‌شده داشته باشد که همواره و همیشه در کنار وی باشد، اما در شاهنامه از الوای به‌عنوان نیزه‌دار رستم تنها دو بار سخن گفته ‌شده‌است؛ بار ... ادامه مطلب »

بررسی رویای گشتاسپ در شاهنامه فردوسی بر اساس مکتب یونگ/ معصومه رمضانی

اثر استاد علی اکبر صادقی

معصومه رمضانی اسطوره روایتی است که به انسانها در فهم رخدادهای معمول روانی و راه­های رشد آنان در گذران زندگی کمک می­کند. رؤیا نیز پدیده­یی طبیعی و خاص ناخودآگاه است که در عالم واقع تجلی می­یابد. اسطوره و رؤیا بهره­مند از زبانی نمادینند که با نماد شناسی به رمز و راز آن­ها پی خواهیم برد. بر مبنای مکتب یونگ رؤیای ... ادامه مطلب »

بررسی نورومیتولوژیک شاهنامه: ضحاک و داستان قدرت مغز

ضحاک

عبدالرضا ناصر مقدسی داستان ضحاک داستان انسان ،مغز و قدرت است. اگر در ادبیات زرتشتى ضحاک اژدهایى ست زاده ی اهریمن که خوى او ویرانگریست در شاهنامه اما او انسانى ست که وسوسه ها وی را به چنین موجودى بدل مى کند. همانطور که نشان خواهم داد علی رغم این تصمیم مبتنی بر بد ذات نشان دادن ضحاک، تناقضها و ... ادامه مطلب »

نگاهی به مهم ترین برادر کشی های شاهنامه از منظر نظریه ی عقده ی حقارت آدلر / مهری تلخابی

برادرکشی در شاهنامه

نویسنده: دکتر مهری تلخابی   چکیده : این مقاله، در حوزه ی مطالعاتی روان شناسی ادبیات قرار می گیرد. در این مقاله داستان های « برادرکشی در شاهنامه » از منظر نظریه ی « عقده ی حقارت» آدلر مورد بررسی قرار گرفته است. این مقاله بر پایه نظریه ی یاد شده، بر آن است که چگونگی واکنش شخصیت های این ... ادامه مطلب »

رستم در حماسه‌های گورانی / آرش اکبری مفاخر

رستم

رستم در حماسه‌های گورانی آرش اکبری مفاخر کانون فردوسی مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی چکیده رستم برجسته‌ترین پهلوان ملی در حماسه‌های ایرانی است. نام رستم در اوستا و دینکرد نیامده، اما در چند متن پهلوی اشاره‌ای گذرا به نام وی شده‌است که افزودگی برخی از آنها روشن است. داستانهای رستم در دوران اشکانی و ساسانی ــ به‌ویژه پایان دوران ساسانی ــ ... ادامه مطلب »

افسانه های زندگی فردوسی / محمدامین ریاحی

آرامگاه فردوسی

  برای انبوه شنوندگان که گوش به آواز شاهنامه ‏خوان و دل به‏ داستان‏های فردوسی سپرده بودند،این کنجکاوی و پرسش‏ها مطرح‏ بود که:فردوسی گوینده بزرگ این داستان‏ها که بوده و چه‏ گونه‏ زیسته است؟ این همه داستان‏های دلاویز را از کجا به دست آورده‏ است؟ در روزگاری که هر شاعری منظومه‏ ی خود را به تشویق و حمایت یکی از ... ادامه مطلب »

بررسى نورومیتولوژیک شاهنامه: گوشتخوارى / عبدالرضا ناصرمقدسی

بررسی نورومیتولوژیک شاهنامه : گوشتخواری

عادت این سلسله جستارها این بود که به تحلیل نورومیتولوژیک شخصیتهاى شاهنامه مى پرداخت.اما در اینجا مى خواهم به موضوعى اشاره کنم که بیشتر یک جور عادت است. عادتی که سرمنشا اتفاقات بسیار مهمى در شاهنامه شده است.پدیده گوشتخوارى بدلایلى که خواهم گفت بی شک یک موضوع نورومیتولوژیک در شاهنامه مى باشد.چنانکه خواهیم دید از منظر تاریخ اساطیری گوشتخوارى در ... ادامه مطلب »

اسطورۀ کیخسرو در شاهنامه/ ابوالقاسم اسماعیل‌پور

ابوالقاسم اسماعیل پور

مقدمه داستان‌های شاهنامه در طول روزگاران متمادی تحول یافته و دگرگون شده‌اند. «مطالب اوستایی، چه آنها که در اوستای موجود دیده می‌شوند و چه آنها که از دست رفته و تنها ذکری از آنها در دینکرد بازمانده، فقط از شاهان پیشدادی و کیانی سخن می‌گویند، آن هم تا عصر گشتاسب. از داستان‌ها و قهرمانی‌های خاندان سام، زال و رستم در ... ادامه مطلب »

نگاهی روان‌کاوانـــــــه به اسطوره‌ سیاوخـــش / حسین مجتهدی

سیاوخش

در این نوشتار، در داستان سیاوخش، عناصر اسطوره و درام در این کهن داستان ایرانی استخراج و استنباط گردید و بر پایه‌ی قسمت نخست از جنبه‌ی روان کاوانه بازخوانی و تفسیر شد و مولفه‌های محورین روان کاوانه‌ای چون عقده‌ی ادیپ، پدر کشی ( نیز پسر- برادرکشی) کهن تخیل ها، ردیادها، سازوکارهای دفاعی روان، پایگاه‌های روان، روابط بین فردی و جایگاه‌های ... ادامه مطلب »

انجمن یوزپلنگ ایرانی